Duurzaam Vastgoed

Posts Tagged ‘kantorenmarkt’

Voorstel aanpak leegstand kantorenmarkt Dynamis werkt averechts
Integrale aanpak leegstandsproblematiek noodzakelijk

Verwijderingsbijdragen op nieuwbouw en leegstandsbelasting op bestaande bouw bieden geen oplossing voor de leegstandsproblematiek op de kantorenmarkt. De voorstellen van Dynamis en Hogeschool Rotterdam voor de verwijderingsbijdrage werken zelfs averechts en belemmeren investeringen in een goed vestigingsklimaat, zo vindt de NEPROM.

Dynamis presenteert op haar congres vandaag de instelling van een verwijderingsbijdrage voor nieuwbouwkantoren. Volgens de NEPROM, de branchevereniging van projectontwikkelaars, biedt dit geen structurele oplossing voor de leegstandproblematiek op de kantorenmarkt. De markt doet al voor een groot deel haar werk, aangezien in de afgelopen jaren de nieuwbouwmarkt voor kantoren al meer dan gehalveerd is.

De nieuwbouw die nog wel wordt gerealiseerd kan derhalve onvoldoende bijdragen aan een dergelijke subsidieregeling om een substantiële bijdrage te leveren aan herontwikkeling, herbestemming of sloop van leegstaande kantoorpanden. In de nieuwbouwmarkt voor kantoren is al een duidelijke verschuiving naar herontwikkeling van oude kantoren te zien.

Ten aanzien van de leegstandsbelasting gaat men er aan voorbij dat het overgrote deel van de leegstand in kantoren zogenoemde partiële leegstand betreft. Ofwel: het betreft vaak slechts enkele verdiepingen van een kantoorpand die leeg staan en meestal niet een compleet pand. Ook door middel van de leegstandsbelasting realiseert men dus geen substantiële subsidiepot ten behoeve van herstructurering.

In de ogen van de projectontwikkelaars tonen de opstellers van het rapport weinig gevoel voor de verhoudingen in de markt. De vraag van gebruikers is al jaren aan het veranderen; men wenst duurzame, flexibele huisvesting. De bestaande bouw en de nieuwbouwontwikkelingen moeten hierop een goed antwoord geven. Deze vernieuwing afremmen is geen oplossing voor de leegstand en levert geen bijdrage aan de kwaliteit van het vestigingsklimaat in Nederland.
We moeten werken aan het stimuleren van investeringen in kwaliteit. Beleggers hebben panden met een visie aangekocht. Voor hen is het nu tijd om die visie waar te maken en om hun verouderde gebouwen op het kwaliteitsniveau te brengen dat de hedendaagse huurder eist. Op bepaalde locaties dient de markt te onderkennen dat er moet worden gesloopt.

De NEPROM ziet daarom meer in een integrale aanpak, waarbij ontwikkelaars, beleggers en gemeenten gezamenlijk hun verantwoordelijkheid nemen. Op locaties waar in samenspraak met provincies en gemeenten is beslist dat deze kansarm zijn, zullen projectontwikkelaars verder moeten afschrijven op kansloze plannen voor nieuwe kantoren en verder moeten innoveren. Op deze herstructureringslocaties moeten beleggers verlies nemen op kansloze panden en verouderde panden herontwikkelen, herbestemmen of slopen. Gemeenten zullen reeds ingeboekte inkomsten mislopen door gronden niet meer uit te geven en zij moeten het aanpakken van de leegstand faciliteren door keuzes te maken over op welke locaties kwaliteit wordt toegevoegd en op welke locaties geen nieuwbouw meer mag plaatsvinden.

De NEPROM werkt samen met gemeenten, provincies, beleggers en gebruikers om de leegstand op een aantal concrete locaties daadwerkelijk terug te dringen. Per locatie onderzoeken de partners welke kansen er zijn en welke oplossingen geschikt zijn. Volgens de NEPROM heeft dergelijk maatwerk waarbij partijen gezamenlijk hun verantwoordelijkheid nemen meer zin dan een landelijk beleid.

Ruim 13 procent van de kantoorruimte in Nederland staat leeg. Door de zwakke economische omstandigheden loopt de leegstand dit jaar alleen maar verder op, bleek dinsdag uit informatie van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB).

Nederland heeft ongeveer 47 miljoen vierkante meter kantoorruimte. Hiervan wordt 6,3 miljoen vierkante meter niet gebruikt, zo werd eind vorig jaar gemeten.

Een bepaalde mate van leegstand is wenselijk, lichtte een woordvoerder van het EIB toe. Als ongeveer 4 á 5 procent van het totale aanbod oppervlakte leeg staat, kunnen bedrijven naar believen naar een ander pand verhuizen.

Het instituut schat dat er momenteel een structureel overaanbod is van zo’n 4 miljoen vierkante meter; hiernaar zal ook op lange termijn geen vraag meer zijn.

De bouwproductie in Nederland kent dit jaar een krimp, die mede-veroorzaakt wordt door de hoge leegstand. De bouwsector verwacht dit jaar 7,8 procent minder te bouwen en volgend jaar 1 procent, blijkt uit dinsdag gepubliceerd onderzoek van het economische bureau van ING.

Het EIB schat de vooruitzichten voor de markt somber in. “Alleen door omvangrijke sanering keert het evenwicht terug”, meldde het instituut. Als er geen rem wordt gezet op de bouw van nieuwe kantoren, zou er in 2020 een overschot zijn van 10 miljoen vierkante meter, aldus de woordvoerder.

Demissionair minister Tineke Huizinga van VROM gaf opdracht voor het onderzoek naar de leegstand. In mei sloot ze met marktpartijen, zoals beleggers en ontwikkelaars, een akkoord over een gezamenlijke aanpak van het probleem.

Het gaat onder meer om de herontwikkeling van bestaande kantoren. Daarmee kan voorkomen worden dat er veel nieuwe kantoorpanden worden bijgebouwd. In september wordt een plan van aanpak verwacht, schreef de bewindsvrouw dinsdag aan de Tweede Kamer.

Overheden en marktpartijen gaan de structurele leegstand van kantoren samen aanpakken. Dit is de uitkomst van de Kantorentop die maandag 25 mei in Rijswijk is gehouden op initiatief van minister Huizinga van VROM en de Vereniging van Institutionele Beleggers in Vastgoed Nederland (IVBN). Gezaghebbende vertegenwoordigers van beleggers, ontwikkelaars, huurders, het Rijk, de provincie Utrecht en de gemeentes Amsterdam en Heerlen onderkennen dat zij hier hun verantwoordelijkheid voor moeten nemen. De afspraken worden voor september 2010 uitgewerkt in een gezamenlijk Actieprogramma.

Volgens minister Huizinga is het bijzonder dat overheid en bedrijfsleven elkaar zo snel gevonden hebben: “We onderkennen de ernst van het probleem. We gaan nu samen aan de slag om dit probleem op te lossen. Elk vanuit zijn of haar eigen verantwoordelijkheid.”

Actieprogramma
De komende drie maanden worden de afspraken nader uitgewerkt in een Actieprogramma. De kern van de aanpak is dat ieder zijn rol pakt. Gemeenten en provincies gaan meer in regionaal verband samenwerken bij het voorkomen en bestrijden van structurele leegstand. Ook zal er minder grond uitgegeven worden voor de bouw van nieuwe kantoren, zolang bestaande locaties herontwikkeld kunnen worden.

Beleggers en ontwikkelaars zullen zich inzetten voor de herontwikkeling en het verduurzamen van de bestaande voorraad. Nieuwbouw alleen nog als dat gaat om de bouw van kwalitatief hoogwaardige kantoren op binnenstedelijke en goed bereikbare (per auto, fiets, openbaar vervoer) locaties. Dit moet een eind maken aan de wildgroei van kantoorparken aan de randen van steden.

Nieuwe locaties
Huizinga gaat wettelijk vastleggen, dat nieuwe locaties buiten bestaand stedelijk gebied geen werkbestemming mogen krijgen, als bestaande locaties nog voldoende mogelijkheden voor herontwikkeling bieden. Ook verruimt zij de mogelijkheid om gebouwen tijdelijk een andere bestemming te geven. De maximale termijn van vijf jaar wordt afgeschaft.

In Nederland staat momenteel 6,7 miljoen vierkante meter kantoor leeg. Dat is 14 % van het totaal. Bovendien neemt de duur van de leegstand toe. Bij ongewijzigd beleid zou het aanbod aan kantoorruimte de komende jaren met nog eens 15 % groeien.
Minister Huizinga: “Dat is onverantwoorde verspilling van de schaarse ruimte in ons land. En het is slecht voor ondernemers die de waarde van hun vastgoed zien kelderen.”

Kantorentop
Aan de Kantorentop is deelgenomen door gezaghebbende vertegenwoordigers uit de kring van de provincie Utrecht, de gemeentes Amsterdam en Heerlen, de grote ontwikkelaars en beleggers alsmede de grote gebruikers van kantoren, de Rijksgebouwendienst en het ministerie van VROM.

Assetmanager Bouwfonds REIM ziet een structurele tweedeling ontstaan in de Nederlandse kantorenmarkt. Met name het niet-duurzame deel van die markt zal de komende jaren in toenemende mate voor beleggers onaantrekkelijk worden. Bouwfonds REIM ziet daarentegen de periode 2010-2011 wel als een goed instapmoment voor beleggingen in het duurzame of te verduurzamen deel van de Nederlandse kantorenmarkt. Dat meldt Bouwfonds REIM in haar recent verschenen rapport over de Nederlandse kantorenmarkt.

De Nederlandse kantorenmarkt heeft de afgelopen jaren moeilijke tijden doorgemaakt. Door de huidige hoge leegstand van kantoren van ruim 14% hebben ontwikkelaars veel nieuwbouwplannen ingetrokken. Aangezien de kantoorgebonden werkgelegenheid vanaf 2011 naar verwachting weer zal gaan toenemen, zal de leegstand dit jaar haar piek van 16% bereiken, om vervolgens weer geleidelijk te dalen tot circa 14% ultimo 2013. De leegstand blijft hiermee evenwel structureel (te) hoog.

Bron: vastgoedjournaal.nl

Onderzoeksrapport `Duurzaam Inkopen: Impact op de Nederlandse kantorenmarkt’ beschikbaar

Het effect van het duurzaam inkoop beleid van de overheid begint zich af te tekenen in de markt. Er is een duidelijke beweging te zien naar een verduurzaming van de bestaande voorraad. Beleggers en investeerders reageren op de veranderende vraag. Dit blijkt uit het in opdracht van SenterNovem uitgevoerde onderzoek naar de impact van het duurzaam inkopen op de kantorenmarkt. De Rijksoverheid wil in 2010 voor 100 procent duurzaam inkopen. Dit omvat ook de huur en aankoop van kantoorgebouwen.

Uit het onderzoek komt onder meer naar voren:

Hans Copier, directeur Investeringsmaatschappij ING Real Estate Investment Management Nederland zei tijdens het PROVADA Green Forum dit jaar: “Als een huurder van ons eist dat zijn gebouw een C-label wordt, dan regelen we dat.” Vermogensbeheerders ABP en PGGM, Twee belangrijke financiers van de vastgoedsector hebben aangegeven hun vastgoedbeleggingen te gaan verduurzamen.

PGGM brengt de komende maanden in kaart hoe duurzaam hun portefeuille van ongeveer 15 miljard euro is. Guido Verhoef, hoofd private Real Estate PGGM Investments: “Met de resultaten van dit onderzoek zien we of en hoe duurzaam onze wereldwijde portefeuilles zijn. Vervolgens kunnen we de vorderingen van de fondsmanagers bepalen en hen erop aanspreken als er te weinig progressie in de verduurzaming is. Het gaat om een onderzoek op fondsenniveau en niet op gebouwenniveau. De individuele fondsmanager moet uiteindelijk achterhalen wat de prestaties zijn bij CO2-reductie, waterverbruik, materiaalgebruik en afvalverwerking van het vastgoed.”